Công ty nhái: khi kẻ lừa đảo mạo danh ngân hàng và sàn môi giới thật
Trong lừa đảo công ty nhái, tội phạm dùng tên, số giấy phép, địa chỉ và thương hiệu của một công ty được cấp phép thật, nhưng với website, số điện thoại và tài khoản ngân hàng của riêng chúng. Mục trong danh sách của cơ quan quản lý là thật, nhưng công ty bạn đang giao dịch thì không.
Dấu hiệu cảnh báo
- Tên công ty và số giấy phép khớp với một công ty thật trong danh sách, nhưng địa chỉ website, email hoặc số điện thoại không khớp với mục trong danh sách.
- Địa chỉ email dùng dịch vụ miễn phí hoặc tên miền hơi khác tên miền của công ty thật.
- Bạn được yêu cầu thanh toán vào tài khoản ngân hàng ở nước khác hoặc đứng tên một công ty khác.
- Sản phẩm là trái phiếu, tài khoản lãi cố định hoặc khoản đầu tư có lãi cao hơn thị trường, chỉ được chào trong vài ngày.
- Liên hệ bất ngờ: một cuộc gọi, thư hoặc email nói bạn được chọn.
- Tài liệu có logo đúng nhưng ngôn ngữ kém, ngày tháng lạ hoặc điều khoản bất thường.
- Họ thúc bạn hành động nhanh và giữ bí mật lời đề nghị.
- Số điện thoại không phải số trên website chính thức của công ty thật.
- Tài liệu mang chữ ký của một giám đốc có thật, nhưng khi bạn kiểm tra thì người đó không có ở công ty.
Cách hoạt động từng bước
Kẻ lừa đảo tìm một công ty thật được cơ quan quản lý cấp phép. Chúng sao chép tên, số đăng ký, địa chỉ và logo của công ty, và dựng một trang web trông giống hệt. Chúng có thể mua tên miền khác một chữ cái hoặc khác phần đuôi. Khi bạn tra trong danh sách của cơ quan quản lý, bạn thấy công ty thật với dấu xanh, và điều đó khiến bạn nghĩ lời đề nghị là an toàn.
Liên hệ được thực hiện qua cuộc gọi lạnh, email, quảng cáo, trang so sánh hoặc mạng xã hội. Sản phẩm thường là trái phiếu lãi cố định, tài khoản tiết kiệm, chuyển quỹ hưu trí, đợt chào bán cổ phiếu hoặc chương trình tiền ảo có lãi cao hơn thị trường. Bạn nhận tờ rơi và đơn đăng ký. Bạn được bảo chuyển tiền qua ngân hàng đến một tài khoản mà bạn không có lý do để kiểm tra. Công ty thật không bao giờ nhận được số tiền đó.
Các cơ quan quản lý đã cảnh báo về công ty nhái nhiều năm. FCA liệt kê công ty nhái trong danh sách cảnh báo và nói mọi người luôn nên dùng thông tin liên hệ trong Financial Services Register để kiểm tra. CNMV của Tây Ban Nha thường cảnh báo các thực thể mạo danh công ty được cấp phép và công bố thông tin liên hệ thật của các công ty bị nhái. Ở Việt Nam, UBCKNN và Bộ Công an cũng đưa ra cảnh báo về các đối tượng mạo danh.
Các chiêu liên quan
Công ty nhái gần với các vụ lừa mạo danh khác:
- Nhân viên ngân hàng giả: người gọi nói ngân hàng của bạn phát hiện gian lận và bạn phải chuyển tiền sang một tài khoản an toàn. Ngân hàng thật sẽ không bao giờ bảo bạn làm vậy.
- Tin nhắn cơ quan quản lý hoặc công an giả: ai đó nói bạn được chọn nhận hoàn tiền, và đòi một khoản phí.
- Số và email bị giả mạo: một cuộc gọi hoặc email có vẻ đến từ số hoặc tên miền của công ty thật. Số hiển thị người gọi có thể bị giả.
- Tài khoản mạng xã hội giả: bản sao trang của công ty thật gửi tin nhắn trực tiếp cho bạn.
- Trang cố vấn giả: bản sao hồ sơ của một cố vấn đáng tin trên mạng nghề nghiệp.
Vì sao chiêu này hiệu quả
Hầu hết mọi người kiểm tra công ty trong danh sách rồi dừng khi tìm thấy. Kẻ lừa đảo lợi dụng thói quen này. Vấn đề là danh sách cho thấy dữ liệu của công ty thật, nhưng bạn phải so sánh thông tin liên hệ của người bạn đang giao dịch. Nhiều nạn nhân không bao giờ làm bước cuối này.
UK Finance báo cáo rằng lừa đảo đầu tư gây thiệt hại 221,5 triệu bảng năm 2025, tăng 40 phần trăm, và khoảng 66 phần trăm lừa đảo chuyển tiền được ủy quyền (authorised push payment) bắt đầu trực tuyến. Lừa đảo công ty nhái là một phần của điều này.
Cách xác minh một công ty cho đúng
Làm theo các bước này mọi lần:
- Không dùng số điện thoại, email hay link mà công ty đó đưa cho bạn. Tự mở danh sách của cơ quan quản lý.
- Tìm công ty và sao chép website, số điện thoại và địa chỉ chính thức từ mục trong danh sách.
- Gọi công ty theo số chính thức đó và hỏi lời đề nghị, sản phẩm và người đó có thật không.
- So sánh tên miền của website và email người gửi từng chữ cái.
- Kiểm tra người thụ hưởng chuyển khoản ngân hàng. Phải là tên công ty, và tài khoản nên ở nước mà công ty hoạt động. Nếu nghi ngờ, hãy hỏi công ty qua điện thoại.
- Kiểm tra danh sách cảnh báo của cơ quan quản lý và IOSCO I-SCAN về cảnh báo công ty nhái.
- Kiểm tra bản thân sản phẩm. Lãi cao được đảm bảo là cảnh báo, ngay cả khi công ty là thật.
- Hỏi một người bạn tin tưởng và chờ 48 giờ trước khi chuyển một khoản lớn.
Việc cần làm nếu bạn là nạn nhân
Gọi ngay cho ngân hàng và nhờ thu hồi giao dịch. Tốc độ rất quan trọng. Nhiều nước có quy định về lừa đảo chuyển tiền được ủy quyền có thể giúp bạn được hoàn tiền, ví dụ quy định bồi hoàn của Anh cho các giao dịch qua Faster Payments và CHAPS. Báo cho công ty thật bị nhái. Họ có thể cảnh báo người khác và yêu cầu gỡ trang web.
Trình báo công an và cơ quan quản lý tài chính của bạn. Lưu tờ rơi, email, số điện thoại và biên lai thanh toán. Đổi mật khẩu nếu bạn đã chia sẻ dữ liệu cá nhân và theo dõi hồ sơ tín dụng. Đừng phản hồi các lời mời lấy lại tiền.
Những câu hỏi thường gặp
Công ty có trong danh sách của cơ quan quản lý. Vậy có an toàn không?
Công ty thật có trong danh sách. Kẻ lừa đảo dùng tên của nó. Hãy kiểm tra website, điện thoại, email và tài khoản ngân hàng có đúng là những thứ trong mục danh sách không.
Tài khoản an toàn là gì?
Không có thứ đó. Nếu người tự nhận từ ngân hàng, công an hay cơ quan quản lý bảo bạn chuyển tiền sang tài khoản an toàn, đó là lừa đảo.
Làm sao báo cáo công ty nhái?
Báo cho cơ quan quản lý của nước nơi công ty thật đặt trụ sở, công an và chính công ty thật. Nhiều cơ quan quản lý có biểu mẫu trực tuyến.
Số hiển thị người gọi có thể bị giả không?
Có. Đừng tin số trên màn hình. Hãy cúp máy và gọi số trên website chính thức hoặc mặt sau thẻ của bạn.
Tôi có thể lấy lại tiền từ ngân hàng không?
Một số nước có quy định hoàn tiền cho gian lận thanh toán, và một cuộc gọi nhanh có thể giúp ngân hàng thu hồi tiền. Hãy liên hệ ngân hàng ngay và hỏi về bồi hoàn.
Kiểm tra một trang web
Báo ở đâu
Nguồn
FCA: Clone firms and warning list · CNMV: Alerts about unauthorised firms and clone firms · UK Finance Annual Fraud Report · IOSCO I-SCAN