← Lừa đảo đầu tư và tiền ảo: cách nhận biết và việc cần làm

Lừa đảo nộp phí để mở khóa: khoản vay, thừa kế, trúng thưởng và tiền bị đóng băng trả bằng tiền ảo

Lừa đảo phí ứng trước hứa một khoản tiền lớn, như khoản vay, giải thưởng xổ số, quyền thừa kế hoặc tiền bị đóng băng trong tài khoản, nếu bạn nộp phí trước. Khoản phí thường bị đòi bằng tiền ảo, vì không thể đảo ngược. Tiền không bao giờ đến.

Dấu hiệu nguy hiểm: nếu bất kỳ ai bắt bạn trả phí, thuế hoặc tiền đặt cọc để rút tiền của chính bạn, đó là lừa đảo. Hãy ngừng chuyển tiền.

Dấu hiệu cảnh báo

  • Bạn được báo đã trúng xổ số hoặc giải thưởng mà bạn chưa từng tham gia, hoặc bạn là người thừa kế của một người lạ giàu có.
  • Một bên cho vay duyệt khoản vay của bạn mà không kiểm tra tín dụng, được đảm bảo, và đòi phí, bảo hiểm hay tiền đặt cọc trước.
  • Khoản phí được gọi là thuế, phí hải quan, phí xử lý, phí pháp lý, phí chống rửa tiền hoặc phí giải phóng.
  • Bạn bị yêu cầu thanh toán bằng Bitcoin, USDT, thẻ quà tặng hoặc chuyển khoản vào tài khoản cá nhân, không phải tài khoản ngân hàng của bên cho vay.
  • Một cơ quan nhà nước, ngân hàng, luật sư hoặc nhà ngoại giao liên hệ bạn từ một địa chỉ email miễn phí hoặc app nhắn tin.
  • Người gửi nhấn mạnh bí mật, sự gấp gáp và lòng tin, và nói bạn không được nói với người nhà hay ngân hàng.
  • Luôn có thêm một khoản phí nữa: sau khi bạn nộp, một vấn đề mới xuất hiện và cần một khoản thanh toán khác.
  • Giấy tờ có dấu và chữ ký chính thức, nhưng chính tả kém và thông tin liên hệ ở nước ngoài.

Cách hoạt động từng bước

Vụ lừa bắt đầu bằng một tin nhắn, cuộc gọi hoặc quảng cáo chào tiền. Lời chào có thể là quyền thừa kế bất ngờ từ một người họ hàng xa, giải thưởng xổ số hay bốc thăm, một thương vụ sẽ chia khoản tiền lớn, khoản vay cho người có tín dụng kém hoặc hoàn lại số tiền bị chặn. Người gửi muốn bạn trả lời, rồi xin dữ liệu cá nhân và bản sao giấy tờ tùy thân. Điều này được dùng vừa để tạo lòng tin vừa để đánh cắp danh tính của bạn.

Sau vài tin nhắn, một vấn đề được đưa ra. Tiền được giữ bởi một ngân hàng, hải quan, luật sư hoặc sàn, và cần một khoản phí để giải phóng. Khoản phí lúc đầu nhỏ so với lời hứa, có thể vài trăm đô la. Khi bạn đã nộp, kẻ lừa đảo tìm lý do mới cho một khoản phí khác: thuế, chứng nhận, giấy thông quan chống rửa tiền hay bảo hiểm. Mỗi lần thanh toán khiến bạn khó dừng hơn, vì bạn đã bỏ ra quá nhiều.

Ở dạng tiền ảo, kẻ lừa đảo bảo bạn mua Bitcoin hoặc USDT và gửi đến một địa chỉ ví. Chúng có thể nói phí phải trả trên blockchain để chứng minh nguồn gốc tiền của bạn hoặc cần một tài khoản tiền ảo để nhận giải thưởng. Một số thậm chí tạo một tài khoản sàn giả hiện khoản thắng của bạn thành số dư, rồi thu phí để rút. Mô hình trùng với vụ lừa phí rút tiền được mô tả trên trang này.

Những câu thật

Những câu này được diễn đạt lại từ cảnh báo của cơ quan quản lý và báo cáo của nạn nhân:

  • Chúc mừng! Email của bạn được chọn trong xổ số quốc tế. Để nhận giải thưởng 850.000 đô la, hãy nộp phí chuyển khoản 480 đô la.
  • Tôi là luật sư. Một thân chủ đã mất để lại cho bạn 4,5 triệu đô la. Tôi cần giấy tờ của bạn và một khoản phí nhỏ để mở hồ sơ.
  • Khoản vay của bạn đã được duyệt không cần kiểm tra tín dụng. Hãy nộp khoản bảo hiểm đầu tiên 3 phần trăm bằng Bitcoin và tiền sẽ vào tài khoản của bạn hôm nay.
  • Tiền của bạn bị bộ phận chống rửa tiền đóng băng. Hãy nộp phí thông quan 2.000 USDT để giải phóng.
  • Việc này là bí mật. Đừng nói với ngân hàng vì sao bạn chuyển tiền.
  • Chúng tôi có thể lấy lại tiền ảo bạn bị mất từ kẻ lừa đảo với khoản đặt cọc 10 phần trăm.

Vì sao chiêu này hiệu quả

Lời chào chạm vào một nhu cầu hoặc hy vọng có thật: nợ nần, người thân ốm, một cơ hội bất ngờ. Người gặp khó khăn tài chính có thể dễ chấp nhận hơn một khoản vay không kiểm tra. Khoản phí nhỏ so với lời hứa, nên nộp nó trông như một rủi ro rẻ.

Chiêu này cũng dùng sự cam kết. Sau khi đã nộp một lần, bạn muốn thấy kết quả, và các khoản phí tiếp theo trông như bước cuối. Kẻ lừa đảo cũng dùng nỗi sợ và quyền lực, với luật sư, ngân hàng, tòa án và cơ quan giả.

Con số thực tế

Báo cáo Tội phạm Internet 2025 của FBI ghi nhận 7.762 khiếu nại phí ứng trước với khoảng 155,9 triệu USD thiệt hại, so với 7.097 khiếu nại và khoảng 102,1 triệu USD năm 2024. Cùng báo cáo ghi nhận 5.623 khiếu nại xổ số, bốc thăm và thừa kế với khoảng 194,1 triệu USD thiệt hại năm 2025, so với khoảng 102,2 triệu USD năm 2024. Các con số này chỉ cho thấy những báo cáo đã đến FBI.

Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ nói mỗi năm họ nhận hàng nghìn khiếu nại về gian lận phí ứng trước, và lưu ý các khoản phí có thể được mô tả là tiền đặt cọc, phí bảo lãnh phát hành, phí xử lý, phí hành chính, hoa hồng, phí quản lý hoặc thuế. FTC bổ sung rằng theo kinh nghiệm của họ, bên cho vay không đảm bảo khoản vay trước khi bạn nộp đơn, và không cơ quan hay doanh nghiệp hợp pháp nào đòi thanh toán bằng tiền ảo.

Việc cần làm nếu bạn đã bị lừa

Dừng nộp tiền và dừng trả lời. Một khoản phí nữa sẽ không giải phóng gì cả. Giữ các tin nhắn, giấy tờ, địa chỉ ví và mã băm giao dịch. Chặn người gửi, nhưng hãy lưu bằng chứng trước. Kiểm tra hồ sơ tín dụng và tài khoản nếu bạn đã gửi giấy tờ tùy thân.

Nếu bạn trả bằng chuyển khoản ngân hàng hoặc thẻ, hãy gọi ngay ngân hàng và yêu cầu thu hồi. Nếu bạn trả bằng tiền ảo, hãy báo cho sàn bạn dùng và cung cấp địa chỉ đích. Trình báo với công an và cơ quan quốc gia: ic3.gov và FTC ở Mỹ, Report Fraud ở Anh, công an và cơ quan bảo vệ người tiêu dùng quốc gia ở EU. Ở Việt Nam, hãy trình báo công an hoặc Bộ Công an. Cẩn thận với lần tiếp cận thứ hai của người nói sẽ lấy lại tiền với một khoản phí. Đó là chiêu tiếp theo thường gặp.

Cách tự bảo vệ

Hãy nhớ rằng bạn không thể trúng một cuộc xổ số bạn chưa tham gia, và người lạ không để lại thừa kế cho bạn. Bên cho vay thật trừ phí từ khoản vay hoặc tính phí sau khi duyệt, không phải trả trước, qua ngân hàng thông thường, và họ kiểm tra tín dụng của bạn. Không ai hợp pháp đòi thuế hay phí bằng Bitcoin hoặc thẻ quà tặng.

Hãy tự kiểm tra danh tính người gửi. Tìm tên luật sư, ngân hàng hay cơ quan và gọi số chính thức. Đừng bao giờ gửi bản sao giấy tờ tùy thân cho người lạ. Hãy nói chuyện với người bạn tin trước khi trả tiền. Nếu bạn được bảo giữ bí mật, hãy coi đó là cảnh báo.

Những câu hỏi thường gặp

Nộp phí để nhận thừa kế hay giải thưởng có bình thường không?

Không. Giải thưởng thật và thừa kế hợp pháp không yêu cầu bạn gửi tiền trước cho người lạ. Thuế, nếu có, được xử lý qua kênh chính thức và không nộp vào ví hay tài khoản cá nhân.

Bên cho vay có được thu phí trước khi cho vay không?

Bên cho vay hợp pháp có thể thu một số loại phí, nhưng họ không đảm bảo duyệt trước khi bạn nộp đơn và không yêu cầu bạn trả bằng thẻ quà tặng, chuyển khoản cho cá nhân hay tiền ảo. FTC cảnh báo phí ứng trước cho khoản vay được đảm bảo là dấu hiệu lừa đảo.

Vì sao kẻ lừa đảo muốn tiền ảo?

Thanh toán tiền ảo nhanh, xuyên biên giới và nói chung không thể đảo ngược. FTC lưu ý chỉ kẻ lừa đảo mới đòi thanh toán bằng tiền ảo.

Tôi đã nộp phí và họ đòi thêm. Nên làm gì?

Dừng lại. Mô hình phí mới sau mỗi lần thanh toán là vòng lặp điển hình của vụ lừa này. Hãy trình báo và giữ bằng chứng.

Kiểm tra một trang web

Báo ở đâu

    Nguồn

    FBI IC3 Annual Internet Crime Reports · SEC Investor.gov: Be on the lookout for advance fee fraud · FTC: What to know about advance-fee loans · FTC: What to know about cryptocurrency and scams · FTC testimony on fraud, March 2026

    Các lừa đảo khác