Yatırım ve kripto dolandırıcılığı: nasıl tanınır, ne yapılır
Bir siteyi kontrol edin
Her yıl milyonlarca insan sahte borsalara, sahte aracı kurumlara ve sahte işlem uygulamalarına para kaptırıyor. Bu bölüm dolandırıcılıkların nasıl işlediğini, dolandırıcıların kullandığı cümleleri ve şu anda biriyle yazışıyorsanız ne yapmanız gerektiğini anlatıyor. Bir site ya da kişi, kendi paranızı çekmeden önce sizden harç, vergi veya masraf istiyorsa durun ve aşağıdaki kuralları okuyun.
Yatırım dolandırıcılığı türleri
Sahte kripto borsası: para çekme ücreti ve vergi dolandırıcılığı
Sahte bir borsa size büyük kârlar gösterir, sonra vergi ya da ücret ödeyene kadar para çekmeyi engeller. Kârlar gerçek değildir ve yaptığınız her yeni ödeme kaybolur. Sahte yatırım dolandırıcılıklarının en yaygın sonu budur.
Pig butchering: yeni bir arkadaşın sizi sahte yatırıma götürmesi
Pig butchering dolandırıcılığında yabancı biri haftalarca süren bir arkadaşlık ya da romantik ilişki kurar, sonra size para kazandığını söylediği bir yatırım platformu gösterir. Platform sahtedir. Adı, bir hayvanı kesimden önce besleme fikrinden gelir.
Sahte forex ve CFD aracı kurumları: hesap yöneticisi dolandırıcılığı
Çoğu zaman bir çağrı merkezinden yönetilen sahte bir aracı kurum, size sürekli daha fazla para yatırmanız için baskı yapan bir hesap yöneticisi verir. Platformdaki işlemleriniz simülasyondur. Paranızı istediğinizde aracı kurum reddetmek için gerekçeler bulur.
Para kurtarma dolandırıcılığı: biri paranızı geri almayı teklif ettiğinde
Bir dolandırıcılıkta para kaybederseniz, muhtemelen onu geri alabileceğini söyleyen kişiler sizinle iletişime geçer. Çoğu dolandırıcıdır. Peşin ücret ve bazen çok daha fazlasını alır, ilk kaybınızdan öğrendikleri bilgileri kullanırlar.
Sahte işlem uygulamaları ve klon uygulamalar
Dolandırıcılar gerçek işlem ya da cüzdan uygulamalarına benzeyen uygulamalar kullanır. Uygulama fiyatları, grafikleri ve kârı gösterir, ama yalnızca bir veri tabanının ön yüzüdür. Bazı uygulamalar şifrelerinizi ya da seed phrase'inizi de çalar.
Ünlülü deepfake reklamlar ve sahte haber yazıları
Reklamlar ve videolar, kolay para kazanma yolunu öneriyormuş gibi görünen ünlüleri, bankacıları ya da siyasetçileri gösterir. Videolar sahtedir ve yapay zekâyla yapılmıştır; haber sayfaları da kopyadır. Reklam, sahte bir platforma giden ilk adımdır.
WhatsApp ve Telegram yatırım grupları ve işlem sinyalleri
Bir yabancı sizi, bir uzmanın ve çok sayıda üyenin kâr ve ekran görüntüsü paylaştığı bir sohbet grubuna ekler. Gruptaki neredeyse herkes bot ya da dolandırıcılığın bir parçasıdır. Amaç sizi sahte bir platforma ya da ücretli bir kulübe yönlendirmektir.
Görev ve iş ilanı dolandırıcılığı: çalışmak için siz ödersiniz
Bir kısa mesaj kolay çevrimiçi iş teklif eder: ürünleri puanlamak, videoları beğenmek ya da uygulamaları öne çıkarmak karşılığında günlük ücret. Birkaç küçük ödemeden sonra platform hesabınızın negatif olduğunu ve devam etmek ve para çekmek için kripto yatırmanız gerektiğini söyler. Kazançlar sahtedir.
Ponzi şemaları, HYIP'ler ve günlük getiri vaat eden yapay zekâ trading botları
Bu şemalar, çoğu zaman bir yapay zekâ ya da trading botu eşliğinde, sabit günlük ya da haftalık getiri vaat eder. Eski yatırımcılara yeni depozitolardan ödeme yapılır; platform ödemeyi durdurana kadar. Tavsiye bonusları yeni üyeleri çeker.
Cüzdan boşaltıcılar, sahte airdrop'lar ve onay oltalaması
Cüzdan boşaltıcılar, sahte sitelerde bir mesajı imzalamanızı ya da bir token'a onay vermenizi isteyen komut dosyalarıdır. Bunu yaptıktan sonra komut dosyası token'larınızı dolandırıcıya taşır. Sahte airdrop'lar, sahte destek ve kopyalanmış adresler size ulaşmanın yaygın yollarıdır.
Klon firmalar: dolandırıcıların gerçek banka ve aracı kurumlara bürünmesi
Klon firma dolandırıcılığında suçlular, gerçek ve yetkili bir firmanın adını, lisans numarasını, adresini ve markasını kullanır; ama kendi web sitelerini, telefon numaralarını ve banka hesaplarını. Kayıttaki giriş gerçektir, ama muhatap olduğunuz firma değildir.
Pump and dump, sahte ICO'lar ve ön satış token'ları
Pump and dump'ta bir grup, küçük bir coinin ya da hissenin fiyatını abartıyla yükseltir, sonra geç gelen alıcılara satar. Rug pull ya da sahte ön satışta ekip parayı alır ve projeyi bırakır. Birçok alıcı hiç satamaz.
Bulut madenciliği dolandırıcılığı: sahte madencilik sözleşmeleri, madencilik uygulamaları ve hash gücü kiralama
Bulut madenciliği, makine almak yerine bir şirkete madencilik gücünden pay için para ödemeniz demektir. Bazı teklifler gerçek işletmelerdir, ama çoğu sahtedir: madencilik yoktur ve ekranınızdaki günlük kâr yalnızca bir sayıdır. Düzenleyici kurumlar ve savcılar büyük bulut madenciliği satıcılarını dolandırıcı saymıştır.
Likidite madenciliği ve DeFi staking dolandırıcılığı: cüzdanınızı boşaltan sahte havuz
Yeni bir arkadaş ya da bir yabancı size USDT veya Ethereum için günlük faiz ödeyen bir DeFi uygulaması gösterir. Cüzdanınızı bağlar ve bir işlemi onaylarsınız. Panel büyür, ama ‘havuz’ coinlerinizi alabilen sahte bir sitedir. FBI bu şema konusunda uyardı ve 70 milyon dolardan fazla kayıpla ilişkilendirdi.
Rug pull ve exit scam: bir kripto projesi paranızla ortadan kaybolduğunda
Rug pull’da bir token, NFT veya DeFi projesinin arkasındaki kişiler alıcıları çeker, sonra parayı alıp çalışmayı bırakır. Fiyat dakikalar veya günler içinde neredeyse sıfıra iner. Savcılar bunun için kurucuları suçlayıp mahkum ettirdi, ama çoğu dava hiç çözülmez.
Bitcoin ATM dolandırıcılığı: bir arayan size nakdi kripto makinesine yatırmanızı söylediğinde
Kripto ATM dolandırıcılığında makine yalnızca ödeme aracıdır. Arayan bir polis memuru, devlet görevlisi, bankanız veya teknik destek gibi davranır, paranızın tehlikede olduğunu söyler ve nakit çekip bir Bitcoin makinesine yatırmanızı ister. FBI, 2025’te kiosklarla ilgili 388 milyon doları aşan kayıp saydı.
Güvenli hesap dolandırıcılığı: ‘bankanız’ parayı taşımanızı söylediğinde
Güvenli hesap dolandırıcılığında bankanızdan, polisten veya bir kart şirketinden gibi görünen bir arayan, suçluların hesabınıza saldırdığını ve paranızı hemen bir ‘güvenli hesaba’ taşımanız gerektiğini söyler. Hesap suçlulara aittir. Gerçek hiçbir banka bunu istemez.
Trading kursları ve sahte mentorlar: ucuz bir kurstan pahalı bir tuzağa
Trading eğitimi yasaldır ve bir kısmı dürüsttür. Dolandırıcılık sürümü özgürlük hayali satar, zengin bir yaşam tarzı gösterir, bir kurs için ücret alır, sonra sizi yukarı taşır: bir mentorluk kademesi, bir sinyal grubu, bir aracı kurum, yönetilen bir hesap. Her adım daha pahalıdır ve kârı esas olarak satıcı yapar.
Copy trading, PAMM ve yönetilen hesap dolandırıcılığı: biri ‘sizin için’ işlem yaptığında
Copy trading ve yönetilen hesaplar, bir kişinin işlemlerinin başka bir kişinin hesabında görünmesini sağlar. Araçlar gerçektir, ama dolandırıcılar bunları paranızı katlayacak yıldız trader’lar gibi görünmek veya hesabınıza erişim sağlamak için kullanır. Gösterilen kâr uydurma olabilir ve trader lisanssız olabilir.
İkili opsiyon dolandırıcılığı: hileli ya hep ya hiç bahsi
İkili opsiyon, bir fiyata evet veya hayır bahsidir; sabit bir ödeme ya da tam kayıp vardır. Adil olanı bile ortalamada para kaybettirir ve birçok çevrimiçi platform adil değildi: telefon brokerları depozito için baskı yaptı, çekimler engellendi ve bazı yazılımların sonuçları değiştirdiği söylendi. İkili opsiyonlar 2018’de AB’de bireysel müşterilere yasaklandı.
Değerli madenler, elmas, şarap ve karbon kredisi: ‘gerçek’ varlık satan dolandırıcılıklar
Dolandırıcılar insanların güvenli saydığı şeyleri satar: altın, gümüş, yatırım elması, şarap, karbon kredisi veya nadir emtialar. Varlık hiç olmayabilir, kontrol edemeyeceğiniz bir yerde saklanıyor olabilir veya ödediğinizden çok daha az değerli olabilir. Ayrı bir dolandırıcılık ise mağdurlara altını kendilerinin alıp bir kuryeye teslim etmesini söyletir.
Land banking, sahte gayrimenkul projeleri ve devre mülk yeniden satışı: gayrimenkul yatırım dolandırıcılıkları
Gayrimenkul güvenli görünür, çünkü arazi ve binalar gerçektir. Dolandırıcılar bu güveni kullanır: üzerine hiç bina yapılmayacak minik parseller satar, var olmayan projelerden getiri vaat eder veya devre mülkünüzü orada olmayan bir alıcıya satmak için ücret alır. Düzenleyiciler bu şemaların çoğunun normal finansal düzenlemenin dışında kaldığını söylüyor.
Boiler room ve halka arz öncesi (pre-IPO) hisse dolandırıcılığı: çok para tutan ve hiçbir değeri olmayan hisseler
Bir yabancı arar veya yazar ve bir şirketin borsaya girmeden önce hissesini almak için nadir bir fırsat sunar. Hisseler değersizdir, fahiş fiyatlıdır veya yoktur. Bu klasik boiler room dolandırıcılığıdır ve artık telefonun yanında WhatsApp, sosyal medya ve sahte web siteleri üzerinden de yürür.
Sahte tahviller ve garantili vadeli mevduat: kâğıt üzerinde yüksek faiz, arkasında para yok
Güvenli getiri isteyen tasarruf sahiplerine bankalarından çok daha fazla ödeyen bir tahvil veya sabit faizli bir mevduat teklif edilir. Ürün normal bir banka veya devlet ürünü gibi görünür, ama sahtedir, gerçek bir firmanın klonudur ya da güvenli sözcüklere sarılmış düzenlenmemiş bir risktir.
Affinity fraud: dolandırıcı kendi topluluğunuzdan biri olduğunda
Affinity fraud, üyelerinin birbirine güvendiği bir grupta yayılan yatırım dolandırıcılığıdır: bir kilise, bir etnik topluluk, yurtdışındaki gurbetçiler, bir meslek veya bir sosyal kulüp. Teklif güvenli hissettirir, çünkü bir arkadaştan veya bir liderden gelir ve işe yarayan da budur.
MLM kripto ve tavsiye şemaları: başka mağdurlar getirmeniz için size ödeme yapılır
Bu şemalar bir kripto coin, bir trading paketi veya bir yatırım planı satar ve başkalarını getirdiğiniz için size komisyon öder. Para gerçek kârdan değil, yeni üyelerden gelir, bu yüzden şema çökmek zorundadır. Tarihteki en büyük kripto dolandırıcılıklarının birkaçı bu yapıyı kullandı.
NFT ve metaverse dolandırıcılığı: sahte mint’ler, rug pull’lar ve taklit pazaryerleri
NFT ve metaverse dolandırıcılıkları değeri olmayan, hiç teslim edilmeyen veya cüzdanınızı çalmak için kullanılan dijital sanat, sanal arsa veya üyelik kartları satar. Çoğu zaman fenomenlerin yarattığı çılgınlığa ve sosyal medyadaki ve Discord’daki bağlantılara dayanır.
Sahte cüzdanlar ve sahte destek: seed phrase’inizi isteyen kişi bir hırsızdır
Seed phrase’iniz kripto cüzdanınızın ana anahtarıdır. Sahte cüzdan uygulamaları, sahte tarayıcı eklentileri, sahte destek temsilcileri ve sahte cüzdan doğrulama siteleri hep onu yazmanız için kurulmuştur ve ona sahip olan bir hırsız cüzdanınızı dakikalar içinde boşaltabilir.
SIM swap ve hesap ele geçirme: bir hırsız nasıl siz olur
SIM swap’ta bir suçlu telefon şirketinizi numaranızı kendi kontrol ettiği bir SIM karta taşımaya ikna eder. Sonra SMS kodlarınızı alır, şifrelerinizi sıfırlar ve e-posta, borsa ve banka hesaplarını ele geçirir. Hesap ele geçirme, SIM swap olmadan da, kimlik avı ve sahte destek aramalarıyla gerçekleşir.
Address poisoning: işlem geçmişinizdeki benzer görünümlü adres
Address poisoning’de bir dolandırıcı, kullandığınız adresle aynı karakterlerle başlayan ve biten bir cüzdan adresinden çok küçük veya sıfır değerli bir işlem gönderir. İşlem geçmişinize düşer. Sonra yanlışlıkla onu kopyalarsanız paranız dolandırıcıya gider ve blokzincir ödemesi geri alınamaz.
Ödeyip kilidi aç dolandırıcılığı: krediler, miraslar, çekiliş kazançları ve kriptoyla ödenen dondurulmuş fonlar
Peşin ücret dolandırıcılığı, önce bir ücret ödemeniz halinde kredi, çekiliş ödülü, miras veya bir hesapta dondurulmuş fon gibi büyük bir para vaat eder. Ücret çoğu zaman kriptoyla istenir, çünkü geri alınamaz. Para hiçbir zaman gelmez.
Emeklilik dolandırıcılığı: dolandırıcılar emeklilik birikiminizi değersiz yatırımlara nasıl taşır
Emeklilik dolandırıcılıkları emekliliğe yakın insanları ve bir ömürlük birikimleri hedef alır. Dolandırıcılar emekliliğinize erken erişim, ücretsiz bir inceleme veya daha iyi bir getiri sunar ve parayı düzenlenmemiş veya sahte yatırımlara taşır. Birçok mağdur ayrıca büyük bir vergi faturasıyla da karşılaşır.
Ne oluyor ve boyutu ne kadar
Yatırım dolandırıcılığı birçok ülkede artık en pahalı dolandırıcılık türü. Aşağıdaki rakamlar resmi raporlardan geliyor. Rakamlara yalnızca suçu bildiren mağdurlar dahil, yani gerçek kayıp daha yüksek.
ABD'de FBI'ın İnternet Suçları Şikayet Merkezi (IC3), 2025'te toplam kaybı yaklaşık 20,9 milyar ABD doları olan şikayetler aldı. Kripto para içeren şikayetlerde kayıp yaklaşık 11,4 milyar dolardı. Yatırım dolandırıcılığı yaklaşık 8,6 milyar dolarla en büyük kategoriydi; yalnızca kripto yatırım dolandırıcılığı yaklaşık 7,2 milyar dolardı (FBI IC3 İnternet Suçları Raporu 2025). Bir yıl önceki 2024 raporunda kriptoyla ilgili kayıp yaklaşık 9,3 milyar dolardı; bunun yaklaşık 5,8 milyarı kripto yatırım dolandırıcılığından geliyordu.
ABD Federal Ticaret Komisyonu (FTC), tüketicilerin 2025'te dolandırıcılığa rekor düzeyde 15,9 milyar dolar kaybettiğini bildirdi. Kaybedilen para bakımından en büyük kategori yatırım dolandırıcılığıydı. FTC, çoğu mağdur hiç şikayet etmediği için rakamlarının düşük kaldığını söylüyor.
Birleşik Krallık'ta bankalar 2025'te yatırım dolandırıcılığında 221,5 milyon sterlin kayıp bildirdi. Bu, yüzde 40 artış demek; vaka başına ortalama kayıp 14.800 sterlinin üzerindeydi (UK Finance Yıllık Dolandırıcılık Raporu 2025). Avustralya'da Ulusal Dolandırıcılıkla Mücadele Merkezi, 2024'te yatırım dolandırıcılığında yaklaşık 945 milyon Avustralya doları kayıp saydı; bu da tek başına en büyük kategoriydi (Targeting Scams raporu 2024).
Blokzincir analiz şirketi Chainalysis, kripto dolandırıcılıklarının 2025'te zincir üzerinde en az 14 milyar dolar topladığını, zincir dışı kayıplar eklenince bunun yaklaşık 17 milyar dolara çıktığını tahmin etti. Şirket ayrıca yapay zekâ araçlarını kullanan dolandırıcılıkların, kullanmayanlara göre kampanya başına ortalama yaklaşık 4,5 kat daha fazla kazandığını buldu (Chainalysis Crypto Crime Report 2026).
Bu dolandırıcılıkların çoğu Güneydoğu Asya'daki büyük kamplardan yönetiliyor. Oradaki çalışanların bir kısmı insan ticaretine kurban gitmiş, dolandırıcılık yapmaya zorlanan kişiler. Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi'nin Temmuz 2026'da yayımladığı bir rapor, çevrimiçi dolandırıcılıkların 2025'te Doğu ve Güneydoğu Asya, Avustralya ve Yeni Zelanda'da mağdurlara 88 ile 114 milyar ABD doları arasında kayba yol açtığını tahmin etti. Interpol ve Europol da Avrupa'da kendini aracı kurum gibi gösteren çağrı merkezlerini kapattı.
Hemen her vakanın arkasındaki kalıp
Sahte yatırım dolandırıcılıklarının çoğu aynı beş adımı izler. Birincisi temas: ünlü bir kişinin yer aldığı reklam, yabancıdan gelen mesaj, bir sohbet grubu ya da yanlış numaraya yazdığını söyleyen sıcak kanlı biri. İkincisi, profesyonel görünen bir sitede ya da uygulamada küçük bir para yatırma. Üçüncüsü, ekranda görünen sahte kâr. Dördüncüsü, çok daha fazla para yatırmanız için baskı. Beşincisi, para çekmek istediğinizde sizden vergi, masraf, sigorta ya da doğrulama depozitosu istenmesi. Ödediğinizde yeni bir ödeme gerekçesi çıkar; siz bırakana ya da site ortadan kaybolana kadar sürer.
Ekranda gördüğünüz bakiye, dolandırıcının kontrol ettiği bir veri tabanındaki bir sayıdan ibarettir. Gönderdiğiniz para ilk günden dolandırıcının cüzdanına ya da banka hesabına gitti. Hiçbir şey yatırıma dönüşmedi.
Her yerde geçerli kural: kendi paranızı çekmek için asla ödeme yapmazsınız
Gerçek bir aracı kurum, banka ya da borsa masrafları bakiyenizden keser. Önce yeni para göndermenizi istemez. Kârdan alınan gerçek vergiyi siz vergi dairesine, genellikle yılda bir kez, beyannameyle ödersiniz. Platform bunu para çekmeden önce kripto olarak tahsil etmez.
FTC'ye göre meşru hiçbir işletme ya da devlet kurumu kripto parayla ödeme talep etmez; alışveriş için de, vergi ya da ceza için de, paranızı korumak için de.
Aynı kural dolandırıcının kullanabileceği her ad için geçerlidir:
- Platforma ödenen para çekme vergisi, kâr vergisi ya da sermaye kazancı vergisi
- Kara para aklamayı önleme (AML) depozitosu ya da uyum ücreti
- Hesap doğrulama depozitosu ya da KYC ücreti
- Parayı serbest bırakmak için sigorta, likidite ya da gas ücreti
- Para çekmek için gereken VIP yükseltme ya da daha yüksek hesap seviyesi
- Şüpheli işlem nedeniyle dondurulan hesabı açmak için ücret
- Paranızı geri alabileceğini söyleyen avukata, kurtarma acentesine ya da devlet dairesine ödenen ücret
Herhangi bir siteyi ya da uygulamayı beş dakikada nasıl kontrol edersiniz
Para yatırmadan önce bunu yapın; sonradan bir şey ters giderse yine yapın. Tek bir kontrol kesin sonuç vermez, ama iki ya da üçünden kalan site dolandırıcılık sayılmalıdır.
- Düzenleyici kurum kaydı. Şirket adını ülkenizin resmi kayıt listesinde arayın: Türkiye'de SPK'nın lisanslı ve lisanssız faaliyet listeleri, ayrıca FCA Financial Services Register (Birleşik Krallık), CNMV (İspanya), BaFin (Almanya), AMF (Fransa), CONSOB (İtalya), ASIC (Avustralya), SEC ve FINRA BrokerCheck (ABD). Kayıttaki internet adresini kopyalayın ve harf harf karşılaştırın. Dolandırıcılar sık sık gerçek bir şirketin adını farklı bir adresle kullanır.
- Uyarı listeleri. Şirket adını ve internet sitesini düzenleyici kurumların uyarı listelerinde ve onlarca kurumun uyarılarını toplayan IOSCO I-SCAN'de arayın. California DFPI Crypto Scam Tracker'a ve FCA uyarı listesine de bakın.
- Alan adı yaşı. WHOIS ya da RDAP sorgusu yapın. Birçok dolandırıcılık sitesi yalnızca birkaç haftalık ya da aylıktır, oysa site yıllarca süren bir geçmişi olduğunu iddia eder. Sahibinin gizli olması gizlilik için normaldir ama güven vermez.
- Adres ve lisans iddiaları. Sitedeki lisans numarası, kayıtta doğrulayana kadar hiçbir şey ifade etmez. Adresin gerçek olduğunu ve şirketin bulunabilir, gerçek bir geçmişi olduğunu kontrol edin.
- Uygulama mağazası ve yorumlar. Yalnızca bir bağlantıdan, dosyadan ya da test programı üzerinden kurabildiğiniz işlem uygulaması kırmızı bayraktır. Yorumları tarihe göre okuyun. Hepsi olumlu olan ve aynı hafta yazılan yorumlara dikkat edin.
- Ters görsel arama. Samimi danışmanın ya da yatırımcının profil fotoğrafını ters görsel aramaya yükleyin. Sahte profiller sık sık modellerin ya da başka gerçek kişilerin fotoğraflarını kullanır.
- Para çekme testi. Zaten para yatırdıysanız hemen küçük bir tutar çekmeyi deneyin. Önce herhangi bir ödeme isteniyorsa durun. Küçük bir çekimin başarılı olması çok şey kanıtlamaz: pig butchering dolandırıcıları güven kazanmak için küçük çekimlere bilerek izin verir.
- Kimin kimi bulduğunu sorun. Düzenleyici kurumlar, yatırımla ilgili beklenmedik bir temasın büyük bir uyarı işareti olduğunu söylüyor. Gerçek bir şirketin sizi WhatsApp'tan kovalamasına gerek yoktur.
İlk 24 saatte ne yapmalı
Dolandırıldığınızı düşünüyorsanız ya da para kaybettiyseniz şu sırayla hareket edin. Hız önemli, çünkü bankalar ve borsalar ilk saatlerde ya da günlerde bazı ödemeleri durdurabilir veya geri çağırabilir.
- Ödemeyi bırakın. Daha önce gönderdiğiniz parayı geri almak için bile olsa yeni para göndermeyin. Bir sonraki ödeme de neredeyse her zaman kaybolur.
- Tartışmayın, dolandırıcıyı tehdit etmeyin. Sadece yanıt vermeyi bırakın. Dolandırıcılık olduğunu anladığınızı söylemeyin.
- Kanıtları kaydedin. Sitenin, bakiyenizin, sohbetlerin, e-postaların ve ödeme onaylarının ekran görüntüsünü alın. Cüzdan adreslerini, işlem kimliklerini (hash), banka bilgilerini, telefon numaralarını ve kullanıcı adlarını saklayın. Uygulamayı henüz silmeyin.
- Bankanızı ya da kart veren kuruluşu hemen arayın. Dolandırıcılık olduğunu söyleyin. Ödemeyi durdurmalarını ya da geri çağırmalarını ve yeni ödemeleri engellemelerini isteyin. Kartla ödediyseniz itiraz (chargeback) hakkını sorun.
- Parayı kriptoya çevirdiğiniz borsayla iletişime geçin. Hedef cüzdan adresini verin ve işaretlemelerini isteyin. Dolandırıcının cüzdanı düzenlemeye tabi bir borsadaysa, borsa çabuk haber verilirse fonları dondurabilir.
- Polise bildirin. ABD'de ic3.gov, Birleşik Krallık'ta Report Fraud (reportfraud.police.uk), İspanya'da Policía Nacional ya da Guardia Civil, Türkiye'de ise emniyetin siber suçlarla mücadele birimi ya da savcılık; diğer ülkelerde ulusal polisin dolandırıcılık birimi. Sonraki adımların çoğu için polis kaydı gerekir.
- Ülkenizdeki finansal düzenleyiciye ve tüketici kuruluşuna da bildirin. Bu, başkalarını uyarmaya yardım eder ve sitenin engellenmesine yol açabilir. Türkiye'de SPK'ya bildirim yapabilir, SPK'nın lisanssız faaliyet listesini kontrol edebilirsiniz.
- Hesaplarınızı koruyun. E-posta, banka ve borsa hesaplarınızın şifrelerini değiştirin. İki adımlı doğrulamayı açın. Bir uygulama kurduysanız ya da uzaktan erişim verdiyseniz kaldırın ve güvenlik taraması yapın. Kimliğinizi ya da pasaportunuzu paylaştıysanız kimlik hırsızlığına karşı dikkatli olun.
- Güvendiğiniz biriyle konuşun. Utanç, birçok kişinin bildirim yapmasını engelliyor. Dolandırıcılar buna güveniyor.
Para kurtarma dolandırıcılıklarına dikkat
Para kaybettikten sonra yeni kişiler size ulaşır. Avukat, kripto izleyici, polis memuru ya da devlet fonu olduklarını ve bir ücret karşılığında paranızı geri alabileceklerini söylerler. Bu ikinci bir dolandırıcılıktır ve çoğu kez mağdur listelerini elinde tutan aynı gruptan gelir. FBI, 2024'te ve 2025'te yeniden, kripto dolandırıcılığı mağdurlarını hedef alan sahte hukuk bürolarına karşı uyardı; bir yıllık dönemde bu yolla 9,9 milyon dolardan fazla kayıp bildirdi.
Gerçek polis ve mahkemeler soruşturma açmak için sizden ücret almaz. Kimse paranın geri alınacağını garanti edemez. Size ilk ulaşan, peşin ya da kriptoyla ödeme isteyen veya başarı yüzdesi vaat eden her şirkete karşı dikkatli olun.
Dolandırılan bir yakınınızla nasıl konuşursunuz
Dolandırıcılığın tam ortasındaki insanlar çoğu zaman ikna olmuştur ve bunu yapan kişiyi korur. Tek başına olgular genellikle işe yaramaz. Şu adımlar daha çok yardımcı olur:
- Sakin kalın, suçlamayın. Endişelendiğinizi, bu kalıbın çok yaygın olduğunu ve akıllı insanların başına da geldiğini söyleyin.
- Emir vermek yerine soru sorun. Şunları sorun: Para çekmeyi denedin mi? Ne dediler? Önce vergi ödemeni sana kim söyledi?
- Para çekme testini birlikte yapın. Siz izlerken para çekme talebi göndermesini isteyin. Önce ödeme istendiğinde tablo netleşir.
- Resmi uyarıları gösterin. Kendi fikrinizi değil, düzenleyici kurum sayfalarını ve bu bölümdeki gerçek rakamları gösterin.
- Pratik yardım önerin. Bankayı aramasına, kanıt saklamasına ve bildirim yapmasına yardım edin. Dolandırıcı çoğu kez mağdura aileden bir şey saklamasını söyler, bu yüzden kapıyı açık tutun.
- İşaretlere dikkat edin: gizli telefon görüşmeleri, yeni krediler, mal satışı, ani kripto alımları, çok sayıda hediye kartı ya da büyük havaleler. Para hâlâ gönderiliyorsa mümkün olan en kısa sürede onunla birlikte bankayı arayın.
Nereye bildirilir
Kaynaklar
Bank of Russia (Central Bank of the Russian Federation) (RU) · CNMV - Comision Nacional del Mercado de Valores (ES) · CNMV (republishing warnings of foreign securities regulators) (ES) · FSMA - Financial Services and Markets Authority (BE) · SFC - Securities and Futures Commission of Hong Kong (HK) · AMF - Autorité des marchés financiers (France) (FR) · KNF - Komisja Nadzoru Finansowego (Poland) (PL) · ASIC - Australian Securities and Investments Commission (AU) · FMA - Finanzmarktaufsicht Österreich (Austria) (AT) · JFSA - Financial Services Agency (Japan) (JP)