← Beleggingsfraude en crypto-oplichting: zo herken je het en wat je moet doen

Bitcoinautomaat-oplichting: als een beller je contant geld in een cryptoautomaat laat stoppen

Bij oplichting met cryptoautomaten is de machine slechts het betaalmiddel. Een beller doet zich voor als politieagent, overheidsmedewerker, jouw bank of helpdesk, zegt dat je geld in gevaar is en zegt dat je contant geld moet opnemen en in een bitcoinautomaat moet stoppen. De FBI telde in 2025 meer dan 388 miljoen dollar aan verliezen rond zulke automaten.

Rode vlag: als iemand vraagt om kosten, belasting of een storting te betalen om je eigen geld op te nemen, is het oplichting. Stop met betalen.

Rode vlaggen

  • Een onverwacht telefoontje, sms of pop-up op je computer zegt dat je account is gehackt, je identiteit voor een misdrijf wordt gebruikt of er een betaling op jouw naam is gedaan.
  • Je moet contant geld opnemen, vaak grote bedragen en soms in grote biljetten, en de baliemedewerker van de bank niet de echte reden vertellen.
  • Je krijgt een qr-code of walletadres om bij een cryptoautomaat te scannen, en iemand begeleidt je stap voor stap aan de telefoon.
  • Je moet aan de lijn blijven terwijl je naar de automaat rijdt en hem gebruikt.
  • De beller zegt dat de zaak geheim is, dat medewerkers van de bank of politie erbij betrokken kunnen zijn en dat je niet met familie mag praten.
  • Het verhaal eindigt met de eis je geld te ‘beveiligen’, te ‘verifiëren’ of te ‘beschermen’ door het om te zetten in cryptovaluta.
  • Een derde persoon, zoals een ‘leidinggevende’, ‘federaal agent’ of ‘fraudeonderzoeker’, neemt het gesprek over om de druk te verhogen.
  • Je krijgt te horen dat er een koerier komt, of dat je een boete of borgsom moet betalen, en dat crypto de enige weg is.

Zo werkt het stap voor stap

De oplichting begint met angst. Het kan een telefoontje zijn van iemand die zegt van het fraudeteam van je bank te zijn, een bericht dat een onbekende aankoop van je rekening is afgeschreven, of een nep-pop-up op je computer die zegt dat hij besmet is en een nummer geeft om te bellen. In een andere versie zegt een ‘overheidsmedewerker’ dat je identiteitsnummer verband houdt met drugscriminaliteit of witwassen.

De FTC stelde vast dat deze verhalen vaak escaleren. De eerste beller stuurt je door naar een tweede die beweert van een federaal agentschap te zijn, soms zelfs de FTC, en zegt dat je geld op het spel staat of met criminaliteit verband houdt. De uitweg, wordt je verteld, is contant geld opnemen en in een bitcoinautomaat storten, zogenaamd om het te ‘beschermen’ of om de criminelen te helpen vangen.

De FBI beschrijft de volgende stap. De criminelen geven gedetailleerde instructies over hoe je contant geld bij de bank opneemt, een automaat vindt en daarmee het geld stort en verstuurt. De oplichter sms’t een qr-code. Als je die bij de automaat scant en je contant geld erin stopt, koopt de machine cryptovaluta en stuurt die naar een wallet die de oplichters beheren. Het is niet terug te roepen zoals een kaartbetaling.

Vaak wordt het proces dagenlang herhaald, met nieuwe opnames, tot het slachtoffer geen geld meer heeft of een familielid of bankmedewerker het merkt.

De scripts en de echte zinnen

Slachtoffers, banken en politie melden hetzelfde soort zinnen:

  • Je account is gecompromitteerd. Onze fraudeafdeling wil dat je je geld vandaag naar een veilige wallet verplaatst.
  • Dit is agent zo-en-zo van een federaal agentschap. Jouw naam staat in een strafzaak, en de enige manier om het op te lossen is je medewerking.
  • Vertel de bank niet waarom je het contante geld nodig hebt. Sommige medewerkers maken deel uit van het onderzoek. Zeg dat het voor een reparatie aan huis is.
  • Blijf aan de lijn. Ik loods je naar de dichtstbijzijnde automaat. Hang niet op en praat met niemand.
  • Scan deze qr-code bij de automaat. Het is een overheidswallet en het geld wordt na verificatie aan je teruggegeven.
  • Als je het geld vandaag niet stort, wordt een arrestatiebevel uitgevaardigd of je rekening bevroren.

Waarom het werkt

De oplichter neemt je aandacht in beslag. FTC-analyse van meldingen laat zien dat deze oplichting nog steeds van een telefoontje afhangt, want een gesprek wekt angst en tijdsdruk en maakt nadenken moeilijker. Je aan de telefoon houden voorkomt ook dat je met een familielid of vriend praat die de oplichting zou kunnen doorzien.

Een tweede reden is het verhaal van bescherming. Het slachtoffer denkt een probleem op te lossen en niet een onbekende te betalen, waardoor de verliezen, zoals de FTC opmerkt, vaak alleen worden beperkt door het beschikbare geld. Cryptoautomaten staan in winkels en bij tankstations, werken met contant geld, en iemand die nooit crypto heeft gebruikt kan er in minuten doorheen worden geleid.

De derde reden is vertrouwen in autoriteit en in de bank. Als een beller je bank kan noemen, een recente betaling kan opsommen of een vervalst nummer kan tonen, voelt het echt.

Echte cijfers

In mei 2026 meldde het Internet Crime Complaint Center van de FBI dat het in 2025 meer dan 13.400 klachten over cryptokiosken ontving, met verliezen van meer dan 388 miljoen dollar. Dat waren 23 procent meer klachten en 58 procent meer verlies dan in 2024. Meer dan de helft van de mensen was ouder dan 50, met verliezen van meer dan 302 miljoen dollar. De staten met de grootste verliezen waren Texas, Florida en Californië. De FBI merkt op dat de cijfers niet alleen aan kiosken kunnen worden toegeschreven, omdat klachten ook andere transacties kunnen omvatten.

De FTC zei in 2024 dat de gemelde verliezen via bitcoinautomaten van 2020 tot 2023 bijna tienvoudig stegen en alleen al in de eerste helft van 2024 boven 65 miljoen dollar uitkwamen. Het mediane gemelde verlies was 10.000 dollar. Mensen van 60 en ouder meldden meer dan drie keer zo vaak een verlies als jongere volwassenen en vormden ongeveer 71 procent van de verloren dollars. Ongeveer 86 procent van de meldingen betrof overheidsimitatie, bedrijfsimitatie of helpdeskoplichting. In een FTC-onderzoek met gegevens van 2024 betaalde 33 procent van de oudere volwassenen die 10.000 dollar of meer aan een bedrieger verloren in cryptovaluta, en de meeste van die meldingen noemden bitcoinautomaten.

Wat je doet als het jou is overkomen

Hang op en stuur geen contant geld meer. Bel het bedrijf dat de machine beheert, met het supportnummer op de machine of je bon, en zeg dat het oplichting was. Vraag om de transactie en de ontvangende wallet te bevriezen of te markeren. De kansen zijn beter als je binnen minuten belt, al zijn veel gevallen niet terug te draaien.

Bewaar elke bon en het transactie-ID en noteer de locatie van de kiosk, het walletadres, de telefoonnummers en wat er is gezegd. De FBI vraagt slachtoffers aangifte bij de politie te doen en een IC3-klacht op ic3.gov in te dienen met deze gegevens. De FTC neemt meldingen aan op ReportFraud.ftc.gov. In andere landen gebruik je je politie en je consumenten- of financiële autoriteit, in Nederland de politie, het Fraudehelpdesk en de AFM. Vertel het je bank als je het contante geld opnam van een rekening bij dezelfde bank, want dat kan anderen helpen en soms waarschuwen voor de volgende poging.

Verwacht meer telefoontjes, ook van mensen die zeggen het geld terug te kunnen halen. Betaal niet voor terughalen. Vertel het een familielid, want schaamte houdt veel slachtoffers ervan af om hulp te vragen, en zorg voor je andere accounts en wachtwoorden.

Zo bescherm je jezelf

Onthoud de regel van de FBI: geen echte opsporingsambtenaar of overheidsfunctionaris belt om betaling via een cryptokiosk te eisen. Ook geen bank, belastingdienst of techbedrijf. Als iemand vraagt geld te verplaatsen om het te beschermen, is het oplichting.

Hang op en bel terug met een nummer van je pas of een officiële site, niet met het nummer dat de beller gaf. Scan geen qr-code bij een automaat omdat een onbekende het zegt. Als een exploitant van een kiosk of een baliemedewerker je waarschuwt, stop dan. Spreek een familiecodewoord af, praat met iemand die je vertrouwt voor elke grote contante opname en vertel oudere familieleden over deze oplichting.

Veelgestelde vragen

Kan ik mijn geld terugkrijgen na oplichting met een bitcoinautomaat?

Het is lastig. Crypto die vanuit een kiosk is verstuurd, is niet terug te roepen zoals een kaartbetaling. Bel direct de exploitant, doe aangifte bij de politie en bij IC3 of je nationale autoriteit en bewaar alle bonnen. Een deel van het geld wordt teruggehaald als het nog op een rekening staat die bevroren kan worden.

Waarom gebruiken oplichters bitcoinautomaten?

Omdat er contant geld in gaat en er binnen minuten met weinig controle crypto uitgaat naar een wallet die de oplichter beheert. Het slachtoffer doet alles zelf, dus de bank ziet geen verdachte overboeking.

Vragen echte politie of overheidsinstanties ooit om betaling via een cryptoautomaat?

Nooit. De FBI zegt dat geen rechtmatige opsporingsambtenaar of overheidsfunctionaris belt om betaling via een cryptokiosk te eisen.

De beller zei dat medewerkers van mijn bank erbij betrokken zijn. Klopt dat?

Nee. Deze zin wordt gebruikt om te voorkomen dat je het je bank of familie vertelt. Als je bang bent, hang dan op en bel je bank op het nummer op je pas of ga persoonlijk naar een kantoor.

Moet de exploitant van de machine me terugbetalen?

In het algemeen niet. De regels verschillen per land en staat, en sommige eisen waarschuwingen of limieten. Neem contact op met de exploitant en je consumentenautoriteit, maar reken niet op terugbetaling.

Controleer een website

Waar je kunt melden

    Bronnen

    FBI IC3 alert on cryptocurrency kiosk scams (May 2026) · FTC Data Spotlight: Bitcoin ATMs, a payment portal for scammers (2024) · FTC Data Spotlight: False alarm, real scam (August 2025) · FBI IC3 Annual Internet Crime Reports

    Andere oplichting